مجله های علمی را می توان از لحاظ نوع چاپ به سه دسته تقسیم کرد:

مجله های کاغذی-چاپی (Print-only): مجله ای که فقط به صورت کاغذی چاپ و منتشر می شود. مانند: مجله پیام کتابخانه

مجله های الکترونیکی (Electronic-only): مجله ای که کاملاً به صورت الکترونیکی منتشر می شود. مانند: (نما، Information Research، Webology)

مجله های دو رگه (Hybrid): مجله ای که هم به صورت چاپی و هم به صورت الکترونیکی منتشر می شود. مانند: (JASIST، LIBRI)

   مجله های الکترونیکی و به ویژه مجله های الکترونیکی دسترسی آزاد (Open Access) به خاطر سهولت دسترسی ممکن است گاهی حقوق مالکیت فکری آنها توسط برخی افراد نقض شود. مثلاً فردی متن کامل مقاله ی منتشر شده در یک مجله دسترسی آزاد را به نام خود در کنفرانس و یا مجله ای دیگر و یا به زبانی دیگر منتشر کند. این که مقاله یک مؤلف به نام نامؤلف دیگری ارائه شود کار نادرستی است. اما این مسأله ناشی از مجله های دسترسی آزاد نیست. این مشکل به ضعف قانون حق مؤلف و قوانین حقوق مالکیت فکری در ایران بر می گردد. کمتر دادگاهی صلاحیت رسیدگی به جرائم حق مؤلف دارد و کمتر دانشگاهی مباحث حقوق مالکیت فکری را تدریس می کند. باید توجه داشت که استناد دادن به یک اثر علمی حداقل احترامی است که برای مؤلف آن اثر می توان قائل شد و حداقل انتظاری است که مؤلفان و پژوهشگران دارند.

   مزایای دسترسی آزاد و اشاعه اطلاعات به صورت دسترسی آزاد بر کسی پوشیده نیست. به عنوان نمونه، اگر پژوهشگری در ایران مقاله خوبی به زبان انگلیسی منتشر کند و نسخه­ای از متن مقاله را روی وبگاه خود یا آرشیوهای دسترسی آزاد قرار دهد یا در یک مجله دسترسی آزاد منتشر کند ممکن است توسط خوانندگانی در آن سوی دنیا (مثلاً در کانادا یا آرژانتین) مطالعه شود و به آن استناد شود، کاری که الان می شود زیرا بسیاری از مجله های انگلیسی زبان در ایران به صورت دسترسی آزاد منتشر می شوند. در حالی که هیچ مجله چاپی ایرانی امکان توزیع و پخش در مقیاس جهانی ندارد.

   به خاطر دارم روزی استادی از دانشگاه تبریز به مرکز اطلاعات و مدارک ایران آمده بود تا در زمینه موضوع مورد علاقه اش جستجو کند، بعد متوجه شد که پایان نامه ای دقیقاً با عنوان پایان نامه اش ارائه شده است و برایش جالب بود وقتی که اصل پایان نامه را نگاه کرد متوجه شد که این دقیقاً پایان نامه خودش است که فقط اسمش حذف شده و توسط شخص دیگری در دانشگاه دیگری ارائه شد است... می توان نتیجه گرفت که مسأله نقض قانون حق مؤلف برای آثار علمی چاپی هم پیش می آید و ربطی به دسترسی آزاد به اطلاعات و مجله ها در محیط وب نیست.

همانگونه که قبلاً گفته شد دکتر شئیم زینس (Dr. Chaim Zins) یکی از نویسندگانی است که پیشنهاد می کند که به جای واژه "علم اطلاعات" یا "اطلاع شناسی" واژه "دانش شناسی" به کار رود. وی به تازگی دو مقاله دیگر در باب این موضوع در مجله علوم و فناوری اطلاعات آمریکا منتشر کرده است که ممکن است برای شما هم جالب باشد. به نظر می رسد که مجله پیش گفته نیز تا حدودی از تغییر نامگذاری حمایت ضمنی می نماید که در یک شماره دو مقاله از زینس منتشر کرده است.  برخی از آثار او که درباره دانش شناسی نوشته شده است عبارتند از:

1. Zins, C. (2007). Conceptual approaches for defining "Data", "Information", and "Knowledge".  Journal of the American Society for Information Science (JASIST), 58(4), 479-493.

2. Zins, C. (2007). Conceptions of Information Science.  Journal of the American Society for Information Science (JASIST), 58 (3), 335-350.  

3.  Zins, C. (2007). Classification Schemes of Information Science: 28 Scholars Map the Field.  Journal of the American Society for Information Science (JASIST), 58(5): 645-672.

4. Zins, C. (2007). Knowledge Map of Information Science. Journal of the American Society for Information Science (JASIST), 58 (4), 526-535.

5. Zins, C. (2006). Redefining Information Science, from "Information Science" to "Knowledge Science". Journal of Documentation, 62 (4), 447-461.

دانش آموزی ایرانی پرسشی مطرح کرده است که آیا میزان تولید علم در حوزه علوم کاربردی بیشتر است یا در حوزه علوم محض؟  به دیگر سخن، ما باید روی کدام یک از این حوزه ها بیشتر سرمایه گذاری کنیم. برای پاسخ به پرسش ایشان داده های اولیه از موسسه اطلاعات آمریکا (آی اس آی)، شاخص های اساسی علم گردآوری شد. بر اساس داده های موجود در جدول زیر به پرسش ایشان پاسخ داده می شود. جدول زیر میزان تولید علم کشورهای آمریکا، انگلیس، کانادا، استرالیا و ایران در طی ده سال گذشته به تفکیک رشته را نشان می دهد.

جدول و تصویر زیر نشان می دهد که کشورهای پیش گفته به استثنای ایران، روی حوزه های علمی مختلف سرمایه گذاری می کنند. هرچند برخی حوزه ها به تناسب کشور خاص کمتر یا بیشتر به آن پرداخته شده است. برای نمونه، در حوزه های پزشکی، شیمی، فیزیک، زیست شناسی، علوم اجتماعی، علوم جانورشناسی و گیاهشناسی بیشتر از سایر حوزه ها سرمایه گذاری شده است و بیشتر از سایر حوزه ها، مقاله علمی منتشر شده است.کشورهای پیش گفته روی پزشکی بیشتر از سایر حوزه ها سرمایه گذاری کرده اند و بیشترین مقاله در حوزه پزشکی منتشر کرده اند، اما ایران بیشتر روی حوزه شیمی سرمایه گذاری کرده است.نکته جالب دیگر این است که این کشورها در حوزه های علوم اجتماعی و علوم اقتصاد و بازرگانی بیشتر از حوزه های علوم مواد، رایانه، ریاضیات، علوم فضا، کشاورزی و غیره سرمایه گذاری کرده اند در حالی که ایران در حوزه علوم اجتماعی و علوم اقتصاد و بازرگانی در سطح بین المللی چندان سرمایه گذاری نکرده است و سطح انتشارات ایران در این حوزه ها در سطح بین الملی بسیار ضعیف است. بنابراین شاید یکی از مشکلات اقتصادی ایران ناشی از فقدان پژوهش ها و انتشارات کافی در حوزه اقتصاد و بازرگانی است. در واقع، این اقتصاددانان هستند که می گویند روی کدامین حوزه بیشتر سرمایه گذاری کنید. لذا می توان گفت که ایران در حوزه علم اقتصاد و نظریه های اقتصادی که بتواند تحول ساز و صنعتی محور باشد بسیار ضعیف است. برای نمونه، این اقتصاددانان هستند که بر اساس پژوهش می گویند که کشور باید به سمت دانش محوری، علم محوری و جامعه اطلاعاتی پیش رود تا توسعه یابد و باید کشور کمتر به مسائل کشاورزی بپردازد. جدول پیش نشان می دهد که کشورها صنعتی جهان اول روی حوزه کشاورزی به نسبت سایر حوزه ها چندان سرمایه گذاری نمی کنند.

بر اساس پژوهش دیگری در مورد میزان تولید علم ایران باید گفت که ایران از یک مارس ۲۰۰۶ تا یک ژانویه ۲۰۰۷ فقط ۴۴۵۷ مقاله علمی منتشر کرده است و اگر این روند به همین صورت ادامه پیدا کند و به فرض ما سالی ۵ هزار مقاله علمی منتشر کنیم، ۱۲۶ سال نیاز است تا ما به سطح انتشارات علمی انگلیس، ۷۳ سال تا به سطح انتشارات کانادا و ۴۴ سال برای رسیدن به سطح انتشارات استرالیا در اول ژانویه امسال برسیم، ارقامی که در جدول  بیان شده است.

نتیجه گیری

در نتیجه، ما باید نخست روی حوزه های حساس و مهم مانند علوم اقتصاد و بازرگانی بیشتر سرمایه گذاری کنیم و میزان پژوهش های اقتصادی را چند صد برابر کنیم تا به نظریه های اقتصادی درست و حسابی دست پیدا کنیم، که خود اساس توسعه سایر حوزه هاست و کشور بتواند به جرگه کشورهای توسعه یافته دست یابد. در جواب به پرسش پیش گفته، بر اساس تجربه این کشورها می توان گفت که نمی توان و نباید روی یک حوزه علمی خاص سرمایه گذاری کرد و باید توسعه علمی همه جانبه باشد. باید نگرش سیستمی داشت و همانگونه که جدول نشان می دهد ضعف پژوهش در حوزه اقتصاد کشور را فلج کرده است. البته هر کشوری در سطح خُرد نیازهای علمی خاص خود دارد که باید به این مساله هم توجه داشت. مثلا استرالیا بعد از پزشکی در حوزه علوم گیاهشناسی و جانورشناسی بیشتر از سایر حوزه ها سرمایه گذاری کرده است و این بستگی به شرایط جغرافیایی و اقتصادی استرالیا دارد که روی حیوانات مثلاً گوسفند مرینوس خیلی سرمایه گذاری کرده است. نکته آخر اینکه حوزه های علمی محض تحول ساز در اقتصاد نیستند و درآمدزا نیستند. بنابراین باید در سطح لازم روی این حوزه ها سرمایه گذاری کرد.

نکته آخر این که در شکل زیر اطلاعات آمریکا حذف شد تا ایران بتواند روی شکل بیاید. زیرا فاصله آماری زیاد بود.

منبع

Essential Science Indicators was updated on January 1, 2007 to cover a ten-year plus ten-month period, January 1, 1996-October 31, 2006

Field	USA	England	Canada	Australia	Iran
Clinical Medicine	679,975	160,433	79,477	53,120	2,414
Chemistry	221,767	58,107	31,290	17,094	7,201
Physics	212,657	53,998	23,726	14,502	2,269
Biology & Biochemistry	205,803	41,725	25,897	14,449	676
Engineering	194,328	44,884	30,328	15,765	3,552
Social Sciences, General	186,224	38,822	19,344	13,832	187
Plant & Animal Science	150,507	30,269	31,166	24,702	1,361
Neuroscience & Behavior	120,537	23,288	17,840	6,857	341
Molecular Biology & Genetics	117,269	22,732	13,386	6,423	159
Psychiatry/Psychology	116,389	21,939	15,472	9,322	147
Geosciences	82,323	22,281	17,684	11,776	521
Environment/Ecology	77,064	15,996	16,297	10,265	337
Materials Science	70,825	21,014	10,676	6,620	1,209
Computer Science	68,936	15,092	10,172	6,154	566
Economics & Business	64,164	15,926	7,565	4,832	38
Mathematics	64,031	10,965	11,042	5,828	905
Immunology	53,922	11,214	5,169	4,488	171
Space Science	53,209	14,591	5,029	4,642	133
Microbiology	51,682	12,095	6,000	4,540	125
Pharmacology & Toxicology	48,394	11,407	6,088	3,602	666
Agricultural Sciences	40,016	7,752	7,309	6,886	528
Multidisciplinary	5,195	1,171	389	328	187
All Fields*	2,885,217	655,701	391,346	246,027	23,693

رتبه بندی دانشگاه ها در سطح ملی، منطقه ای یا بین المللی دارای مشکلات خاصی است، به ویژه ملاک های رتبه بندی، ساختار و بودجه اقتصادی دانشگاه ها و تاریخ تأسیس دانشگاه ها در نظام رتبه بندی نادیده گرفته می شود. برای نمونه، چگونه می توان دانشگاه تهران، قدیمیترین و بزرگترین دانشگاه ایران، را با دانشگاه در حال توسعه ای مانند دانشگاه ایلام که حتی با بودجه پژوهشی مشکل دارد مقایسه کرد. ارزیابی دانشگاه ها بر مبنای شاخص های علم سنجی، میزان تولیدات علمی، تعداد پروانه های ثبت اختراع، تعداد اعضای هیأت علمی، تعداد دانشجو، تعداد فارغ التحصیلان و غیره به خودی خود اشکال ندارد اما اگر این ارزیابی مبنای رتبه بندی شود موجب می شود که دانشگاه های درجه سوم و در حال توسعه به لحاظ جذب سرمایه گذاری و دانشجو حتی در سطح محلی هم دچار مشکل شوند. لذا واژه رتبه بندی مشکل ساز است. اگر دانشگاه ها زیر نظر وزارت علوم و تحت نظارت نظام آموزش عالی ایران هستند بنابراین رتبه بندی معنی ندارد، اما ارزیابی بلامانع است. لذا باید بودجه های آموزشی و پژوهشی به نحو احسن بین تمامی دانشگاه ها تقسیم شود و از تمرکزگرایی مبتنی بر تهران پرهیز شود.

     رتبه بندی دانشگاه های جهان اسلام یکی از مباحثی است که از جهات مختلف مسأله ساز است و موجب نابرابری میان دانشگاه ها می شود. برای نمونه، رییس مؤسسه برنامه ریزی آموزش عالی در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا می گوید: "فعالیت های پژوهشی، آموزشی، تاثیرات اقتصادی و اجتماعی‌ دانشگاه ها در جامعه،‌ وجهه بین المللی دانشگاه ها و امكانات دانشگاه ها از كلیات شاخص های این رتبه‌بندیست." پرسش این است که چگونه می توان میزان تأثیر اقتصادی و اجتماعی یک دانشگاه را در سطح ملی و بین المللی سنجید؟

    رییس موسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی در خصوص جزئیات این طرح، اظهار كرد: "در بخش پژوهشی نیز میزان ارجاعات به مقالات اعضای هیات علمی و فارغ التحصیلان، تعداد دانشمندان، رشد مقالات علمی، نسبت مقاله به عضو هیات علمی، جوایز بین المللی و میزان درآمد ناشی از تحقیقات دانشگاه مورد توجه قرار می گیرد."

"در بخش آموزشی نرخ رشد دانشجویان تحصیلات تكمیلی، تعداد دانشجویان خارجی، تعداد جوایز المپیادی، نسبت دانشجویان تحصیلات تكمیلی به كل دانشجویان دانشگاه و نسبت اساتید با مدرك دكترا به كل اساتید، در بخش بین المللی نیز تعداد قراردادهای دانشگاه با سایر دانشگاه ها، تعداد اساتید خارجی، تعداد اساتید دانشگاهی كه از خارج از كشور مدرك گرفته اند، تعداد كارگاه‌ها و كنفرانس های بین المللی و تبادلات استاد و دانشجو و در بخش اجتماعی و اقتصادی تعداد مراكز رشد و فناوری، برنامه های كارآفرینی و اختراعات مدنظر قرار می گیرد."

     زمانی می توان دو دانشگاه را با هم مقایسه و رتبه بندی کرد که هر دو دانشگاه از لحاظ قدمت، تعداد اعضای هیأت علمی، تعداد دانشجو، بودجه آموزشی، بودجه پژوهشی، میزان رابطه با صنعت و غیره برابر باشند و بعد آنها را ارزیابی و رتبه بندی کرد. در غیر این صورت رتبه بندی به نفع دانشگاهی خواهد بود که از بودجه و امکانات پژوهشی و آموزشی بیشتری برخوردار است.

     در خبر دیگری از خبرگزاری مهر بیان شده است که "تعداد مجلات، مقالات و کیفیت مقالات علمی در ISI مد نظر قرار می گیرد و رشد تولید علم نیز سنجیده شود." همانگونه که گارفیلد بارها بیان کرده است هدف نمایه های استنادی رتبه بندی دانشگاه ها و استفاده در ارزیابی علمی نیست، بلکه صرفاً تسهیل فرایند بازیابی اطلاعات علمی است. اما متأسفانه نمایه های استنای در اغلب کشورها مبنای رتبه بندی دانشگاه ها قرار می گیرند. باید توجه داشت که نمایه های استنادی بسیاری از حوزه های علمی به ویژه پژشکی، دین اسلام، فلسفه، ادبیات فارسی و غیره را پوشش نمی دهند. بنابراین چگونه می توان این پایگاه را مبنای رتبه بندی قرار داد؟

مقدمه

یکی از مهمترین مسائل و مشکلات فراروی هر جامعه و هر رشته دانشگاهی، تعیین اولویت های پژوهشی و آینده پژوهی است. لازمه تعیین اولویت های پژوهشی، آینده نگری، آینده پژوهی و دوراندیشی است. آینده پژوهی درست مانند رانندگی در بزرگراه است که هوش و هواس می طلبد که هم جلو را نگاه کند و هم رقیبان را. اگر یک راننده در بزرگراه با سرعت ۱۲۰ کیلومتر در حرکت باشد، جلو و چپ و راست خود را نگاه نکند، عواقب خطرناکی در پیش خواهد داشت. جامعه ای که آینده پژوه نباشد درست مانند یک راننده ای است که فقط در آیینه های خود پشت سر یا همان گذشته و تاریخ خود را با افتخار می بیند بدون اینکه نگاهی جدید به آینده و پیچ های خطرناک و سرازیری های فراروی خود داشته باشد. باید توجه داشت که حرکت با خیال آسوده و بدون پیش بینی خطرات گاه عواقب وخیمی برای یک جامعه یا رشته به دنبال دارد.

همگان می دانند که هر ساله صدها دانشجوی کارشناسی ارشد و دکترا به دنبال یافتن موضوعی برای انجام پایان نامه و پژوهش هستند و از این و آن درخواست کمک می نمایند. اما افسوس و صد افسوس که اولویت های پژوهشی و در واقع نیازهای جامعه چندان مشخص نیست و گاهی "وقت گرانبها" صرف نگارش مطالبی می شود که قبل از خشک شدن جوهر آن مستقیماً به زباله دان تاریخ می رود. البته باید اعتراف کرد که کمتر پژوهشگری است که در طول عمر خود چندین مقاله ترجمه یا تألیفی را پیش یا پس از اتمام و حتی بدون انتشار، آنها را روانه زباله دان دانش نکرده باشد.

صاحب درد در کتابداری کیست؟

هدف از بیان مقدمه پیش گفته این است که به بحث وضعیت پژوهش در کتابداری پرداخته شود. خسروی (۱۳۸۵) در یادداشت سردبیر خود با عنوان "صاحب درد" مباحث قابل تأملی را مطرح می کند و به انتقاد از وضعیت پژوهش و مشکل بیان مسائل تکراری در حوزه کتابداری و دانش شناسی ایران می پردازد. وی بر این باور است که در بسیاری از پژوهش های این حوزه، "سؤالات و مسائلی تکراری [به چشم می خورد] که بارها به آنها پرداخته شده و جواب های کلاسیکی نیز برای آنها مطرح است. ... ادبیات رشته ما سرشار از ... پژوهش هایی است که مسلماً بسیاری از آنها برخاسته از درد و نیاز [جامعه] نیستند." وی معتقد است که برخی از پژوهشگران "کتاب و کتابخانه را یک سو نهاده و با متر و دیگر وسایل مشغول سنجش وبلاگ ها و وب پیدا و پنهان اند. ... [و] در کمتر پژوهشی موضوع کتابخانه های روستایی و یا حتی کتابخانه های آموزشگاهی مورد سؤال و سنجش قرار می گیرد."

بحث

اگر به تحلیل دو رویکری که ایشان برای پژوهش های کتابداری قائل است یعنی سنت گرا و مُد گرا پرداخته شود، خواهیم دید:

۱. شکاف اطلاعاتی عمیقی در این رشته وجود دارد و حوزه هایی وجود دارد که مانند جنگل های آمازون بکر مانده است و هیچ فردی به طرح مسائل مرتبط به آنها مبادرت نورزیده و نمی ورزد. چرا؟

۲. مسائلی که به عنوان مشکلات پژوهش در حوزه کتابداری ایران مطرح است فقط مختص ایران نیستند و بلکه به عنوان نمونه در هیچ یک از مجله های بین المللی این رشته هم بحثی از کتابخانه های روستایی و مدرنیزه کردن این کتابخانه ها و غیره پرداخته نمی شود. چرا؟

۳. این مسائل خود ناشی از مشخص نبودن اولویت های پژوهشی و مشکلات قابل پژوهش در حوزه کتابداری ایران و جهان است. برای نمونه، چند درصد طرح های پژوهشی دولتی و پایان نامه های دانشجویی مشکلات کتابداری ایران را حل کرده یا می کنند؟ چند درصد دانشجویان، موفق به انتشار یک یا دو مقاله پژوهشی مبتنی بر یافته های پایان نامه خود می شوند؟ چند درصد طرح های دولتی و پایان نامه ها به زباله دان دانش می روند و خاک می خورند؟ تحلیل استنادی یکی از روش هایی است که ضریب تأثیرگذاری (Impact Factor) یک اثر علمی را نشان می دهد و به برخی از این پرسش ها جواب می دهد.

۴. چند درصد مواد آموزشی و مباحثی که در دوره های تحصیلی کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا تدریس می شوند به طرح مسائلی اختصاص دارد که مورد پژوهش قرار نمی گیرند؟ به دیگر سخن، پژوهش های موجود بیانگر مباحث تدریس شده در دوره های آموزشی هستند. مثلاً جایگاه کتابخانه های روستایی، کتابخانه های کودکان، کتابخانه های آموزشگاهی، کتابخانه های زندان و غیره در شرح دروس تحصیلی کجاست؟ وقتی این مسأله فاجعه می شود که بیش از سی درصد جامعه ایرانی را روستاییان تشکل می دهند. البته این ها خود نگاه جامعه، کشور و دولت را نسبت به برخی مسائل نشان می دهد. کدام قانون برای حمایت از کتابخانه های روستایی به تصویب رسیده است؟ کدام پژوهش درباره این کتابخانه ها انجام شده است؟

نتیجه گیری

خسروی (۱۳۸۵) در نهایت پرسش اصلی را برای آیندگان بی پاسخ می گذارد: "به راستی چند درصد از پژوهش ها برخاسته از نیاز و درد است؟" به نظر می رسد که این یادداشت بطور ضمنی به نقد پژوهشگران مُدگرا پرداخته است. نباید نقش مُدگراها را در توسعه و گسترش مباحث نو در این رشته نادیده گرفت. باید توجه داشت که همین پژوهشگران مُدگرا هستند که مباحثی مانند: اینترنت، وب، وبگاه (وبسایت)، وبنوشت (وبلاگ)، وب سنجی، موتورهای کاوش، نمایه سازی وب، پایگاه های اطلاعاتی، اَبَرداده، مجله های دسترسی آزاد، کتابخانه های دیجیتالی، فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی نوین و غیره را وارد حوزه کتابداری و دانش شناسی ایران و جهان کرده اند و همین نسل از پژوهشگران هستند که تحول ساز هستند و به آینده پژوهی می پردازند و در آیینه های خود فقط پشت سر خود را نگاه نمی کنند، بلکه هر از گاهی جلو خود را نیز می بینند. همین مُدگراها هستند که در استفاده از فناوری های نوین پیشتاز هستند. وب و وبنوشت را به عنوان ابزاری برای اطلاع رسانی در این حوزه مورد استفاده قرار داده و تعداد وبنوشت هایشان صد برابر پژوهشگران سنت گرا است. همین مُدگراها هستند که تدریس کتاب رده بندی دیویی ویرایش ۱۸ را در دانشگاه ها به چالش می کشند و انتظار دارند که دیویی ۲۱ و  ۲۲، سازماندهی و مدیریت دانش در عصر اینترنت تدریس شود. البته زحمات سنت گراها هم قابل ارج است و طرح مسائل نو توسط مُدگراها مانع از پژوهش بر روی مسائل سنتی و پایه یعنی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی نشده و نخواهد شد و کتابخانه های کاغذی تا ابد زنده و ماندگار خواهند ماند.

پیشنهادها

- کتابخانه ملی، پژوهشگاه اطلاعات، کتابخانه های دانشگاهی و تخصصی اولویت های پژوهشی و نیازهای خود را تعیین و به گروه ها و دانشکده های کتابداری و دانش شناسی اعلام نمایند تا مشکلات پژوهشی کتابخانه ها و دانشجویان کتابداری به نحو احسن حل شود.

- موضوع مقاله های منتشر شده در مجله های کتابداری ایران به منظور کشف خلاءهای پژوهشی مورد تحلیل محتوا قرار گیرد.

- محتویات دروس در دوره های تحصیلی کارشناسی و کارشناسی ارشد مورد بازنگری اساسی قرار گیرند تا نیازهای پژوهشی جامعه را برآورده نمایند و بین دانشگاه و جامعه ارتباط تنگاتنگی برقرار شود.

بعد از سالها آشنایی با موتورهای کاوش و پژوهش در حوزه وب سنجی به این نتیجه رسیدم که یک وبگاه یا وب سایت عالی باید حداقل سه ویژگی اصلی داشته باشد تا بتواند محبوب واقع باشد. این  ویژگی ها عبارتند از:

- نویسنده پسند (Author-friendly): منظور از نویسنده در اینجا فرد یا افرادی است که مطالب یک وبگاه را می نویسند. برای نمونه، در یک وبگاه دانشگاهی، دانشجویان، اساتید و کارکنان در واقع نویسندگان مطالب آن هستند. این افراد باید بتوانند با کمترین زحمت، بیشترین اطلاعات ممکن را منتشر نمایند.

- موتور کاوش پسند (Search engine-friendly): به این معنی که روبات موتورهای کاوش بتوانند با صرف کمترین زمان و به سهولت، جدیدترین اطلاعات منتشره در وبگاه را جمع آوری نمایند. تنها راه جمع آوری صفحه های نو یا به اصطلاح نمایه سازی آنها، پیوندهایی است که به صفحه های جدید داده می شود. پیوندها مانند جویبارهایی هستند که امکان رسیدن قطره های باران تولید شده (اطلاعات جدید) را به اقیانوس اطلاعات (اقیانوس گوگل) فراهم می نمایند. اگر جلو این جویبارها بسته باشد و یا به اصطلاح پیوندها کور باشند این اطلاعات جدید هرگز توسط گوگل بات نمایه سازی نخواهد شد و هرگز به اقیانوس اطلاعات نخواهند پیوست. برای نمونه، وبگاه باید دارای نقشه وبگاه باشد که از کل به جزء محتویات وبگاه را به خوبی نمایش دهد درست مانند یک نمایه انتهای کتاب. البته وبگاه یک دانشگاه می تواند چندین نقشه داشته باشد، مثلاً یک نقشه کلی برای دانشکده ها، لابراتورها، کتابخانه ها و غیره. و بعد هر دانشکده خود یک نقشه داشته باشد. مرجح است که نقشه وبگاه به زبان اچ تی ام ال باشد تا روبات های موتورهای کاوش بتوانند از طریق آن به سایر صفحه ها راه پیدا کنند. برای نمونه نگاه شود به: نقشه وبگاه دانشگاه آکسفورد، نقشه وبگاه  دانشگاه پورتلند، نقشه وبگاه کتابخانه دانشگاه تکزاس، دانشگاه ایالتی بولینگ گرین، کتابخانه دانشگاه هاروارد، نیز نگ گوگل: (sitemap site:harvard.edu)

- کاربر پسند (User-friendly): به این معنی که کاربران بتوانند با صرف کمترین زمان ممکن، به اطلاعات موردنظر خود دست یابند. نقشه وبگاه یکی از ابزارهایی است که کاربر را خیلی راحتر و بهتر به اطلاعات موردنظر هدایت می کند. در نهایت با حمایت از رانگاناتان: در وقت کاربر صرفه جویی شود (Save the time of the user) و قوانین رانگاناتان در محیط وب هم کاربرد دارد.