بر اساس میزان تولید مقاله­های علمی موجود در پایگاه اطلاعاتی نمایه­های استنادی علوم (آی.اس.آی)، دانشگاه تهران در رتبه ۸۸۱ جهان قرار دارد. پرسشی که پیش می­آید این است که چرا سطح تولید علمی دانشگاه تهران در مقایسه با دانشگاه­های تازه راه­اندازی شده برخی کشورهای غربی پایین است؟ جوابش ساده است. معاونت پژوهشی دانشگاه تهران باید اساتید و پژوهشگران را تشویق کند که حداقل سالی یک مقاله در مجله­های بین­المللی داشته باشند؛ در غیر این­صورت رتبه علمی آنها بالا نخواهد رفت.

  بر اساس میزان استناد به مقاله های علمی، دانشگاه تهران در رتبه ۱۸۹۲ جهان قرار دارد. این رتبه خیلی خوبی نیست و جا داشت که جایگاه دانشگاه تهران به عنوان اَبَردانشگاه ایران بهتر از این بود. البته باید توجه داشت که دانشگاه تهران فقط مجموعه ای از ساختمان­هاست که نام آنها دانشکده است؛ اما این ما (دولت، اساتید، پژوهشگران و دانشجویان) هستیم که به دانشگاه تهران اعتبار و جایگاه می­دهیم. اگر دولت بودجه ندهد، اساتید هم کار پژوهشی نمی­کنند، اگر اساتید هم کار پژوهشی نکنند، دانشجویان چیز تازه­ای نمی­آموزند و سرانجام دانشگاه تهران پویا نخواهد بود. بسیاری از دانشگاه­هایی که در جدول زیر نام آنها آمده برای این به آنها بیشتر استناد می­شود که حضور بسیار خوبی در محیط وب دارند. دانشگاه­های آمریکایی دارای واسپارگاه و آرشیو مقاله­های منتشر شده به نام دانشگاه به صورت دسترسی آزاد روی وبگاه دانشگاه هستند و متن کامل پایان­نامه­ها و طرح­های پژوهشی دانشگاه را روی وبگاه می­گذارند. در نتیجه، میزان استناد به آنها بالا می­رود، در حالی که هنوز اساتید و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه تهران یک صفحه وب شخصی در وبگاه دانشگاه تهران ندارند. نتیجه اش همین است که دانشگاه تهران جایگاه جهانی در خور نام خود کسب نمی­کند.

ضریب تأثیرگذاری مجله­ها، مساوی است با تعداد کل استنادهای داده شده به مقاله­های منتشر شده در یک مجله، در یک دوره زمانی معین (معمولاً دو سال) تقسیم بر تعداد کل مقاله­های  منتشر شده (اقلام قابل استناد از قبیل مقاله پژوهشی، مقاله مروری، بررسی­ها، نقدها و غیره) در همان مجله و در همان دوره. جدول زیر ضریب تأثیرگذاری مجله­های ایرانی که در پایگاه آی.اس.آی دارای ضریب تأثیرگذاری هستند. البته برخی مجله­های ایرانی که میزان استناد به آنها بالا نیست در قسمت مجله های دارای ضریب تأثیرگذاری ذکر نمی­شوند. جدول زیر شاخص تازگی و فوریت و ضریب تأثیرگذاری مجله­های ایرانی نمایه­سازی شده توسط نمایه استنادی علوم آمریکا را نشان می­دهد. نگاهی به این جدول نشان می­دهد که مجله پلیمر بیشترین استنادها را به خود جذب کرده است. اما ضریب تأثیرگذاری مجله شیمی ایران به نسبت تعداد مقاله­هایش بیشتر بوده است. در مجموع، ضریب تأثیرگذاری مجله­های ایرانی در نمایه استنادی علوم به نسبت سال ۲۰۰۵ گذشته رشد خوبی داشته است. ضریب تأثیرگذاری معیاری است كه با استفاده از آن میزان اهمیت یا كم­اهمیت بودن یك مجله تخصصی را مشخص می‌سازند.   

حضور دانشمندان و پژوهشگران یک کشور در کنفرانس­های جهانی و به ویژه انگلیسی زبان از اهمیت ویژه­ای در ارتباط­ های علمی، جلب همکاری خارجی و ارائه نتایج پژوهش­های برخوردار است. پژوهشگری که در یک کنفرانس جهانی شرکت می­کند، در واقع اوضاع کشور خود را به نحوی به نمایش می­گذارد و جایگاه علمی و سطح دانش کشورش را در حوزه موضوعی کنفرانس به رخ جهانیان می­کشاند. دولت­های غربی و به ویژه انگلیس و استرالیا پژوهشگران خود را خیلی خوب حمایت مالی و معنوی می­کنند؛ به طوری که در هر کنفرانسی حداقل پنج تا ده پژوهشگر انگلیسی حضور دارند. در حالی که کشور ایران حتی امکان حضور یک پژوهشگر را در کنفرانس­های جهانی یا فراهم نمی­کند یا به سختی فراهم می­کند. همان­گونه که مطلع هستید پایگاه نمایه های استنادی علوم (آی.اس.آی)، پایگاه ویژه ای برای مجموعه مقاله های کنفرانس های بین المللی معتبر (ISI Proceedings) دارد و از سال ۲۰۰۰ به این طرف مشخصات کتابشناختی و چکیده مقاله­های کنفرانس­ها را در دسترس قرار می­دهد. یک جستجوی ساده وضعیت حضور ایران در کنفرانس­های جهانی معتبر را به خوبی نشان می­دهد. جدول ۱. تعداد مقاله های ارائه شده در کنفرانس­های جهانی توسط ایرانیان:

این جدول نشان می­دهد که از سال ۲۰۰۳ به این طرف میزان حضور ایران چندین برابر شده است و این نشان دهنده بالا رفتن سطح علمی ایران و فراهم کردن امکان حضور پژوهشگران ایرانی در کنفرانس­های خارجی است. البته کنفرانس­هایی هم وجود دارند که در این پایگاه نمایه سازی نمی­شوند و عدم نمایه سازی آنها در این پایگاه به معنی عدم اعتبار آنها نیست، بلکه پایگاه آی.اس.آی گزینشی عمل می­کند. با این حال، جدول پیشین شمای کلی از حضور ایران در کنفرانس­های جهانی در طی سال­های گذشته (۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶) را نشان می­دهد. جالب است بدانید که میزان شرکت پژوهشگران اسرائیلی در کنفرانس­های خارجی چندین برابر ایران است در حالی که ایران از لحاظ وسعت، جمعیت، تعداد دانشگاه­ها، تعداد اعضای هیأت علمی و ... چندین برابر اسرائیل (رژیم اشغالگر قدس) است. جدول 2. تعداد مقاله های ارائه شده در کنفرانس­های جهانی توسط اسرائیلی­ها:

نتیجه گیری

میزان حضور یک کشور در کنفرانس­های خارجی نشان­دهنده سطح علمی و اقتصادی آن کشور و میزان حمایت آن کشور از پژوهش و دانش است.

چکیده

از اواسط دهه ١٩٩٠ حوزه پژوهشی نوینی به نام وب­سنجی بر پایه روش های کتابسنجی و اطلاع سنجی به وجود آمد که كار آن، پژوهش درباره ماهیت و ویژگی­های وب جهانگستر است. هدف این پژوهش، بررسی و مقایسه و رتبه بندی دامنه های فرعی ایران (.ir) است. این پژوهش نشان می­دهد که دامنه سطح بالای ایران (.ir) بیشترین و دامنه نظامی ایران (mil.ir) کمترین میزان صفحه های وب را تولید کرده اند. همچنین قابل ذکر است که موتور کاوش گوگل، وبگاه­های ایرانی به­ویژه دانشگاهی را بهتر تحت پوشش قرار می­دهد. به عبارت دیگر، گوگل به نسبت سایر موتورهای کاوش (یاهو، آلتاویستا، اِم اس ان، و آلدِوب)، صفحه­های وب بیشتری از ایران را نمایه سازی می­کند و موتور کاوش "اِم اس ان" وبگاه­های ایرانی را کمتر تحت پوشش قرار می­دهد. این پژوهش همچنین نشان می­دهد که اغلب صفحه های وب منتشر شده در ایران با فرمت زبان نشانه گذاری فرامتن منتشر شده اند. یافته ها نشان می­هد که فرمت­هایی چون (HTM، HTML، PHP، PDF، ASP، و DOC) بیشتر مورد استفاده وبگاه های ایرانی قرار گرفته اند و موتورهای کاوش این نوع فایل­ها را بهتر نمایه سازی می­کنند. بنابراین مدیران وبگاه های ایرانی باید توجه بیشتری به این نوع فایل­ها داشته باشند.