از ابتدای راه اندازی نمایه استنادی علوم توسط شرکت آی.اس.آی (تامپسون علمی) انتقادهای زیادی در مورد تعصب زبانی مبتنی بر زبان انگلیسی و دامنه پوشش مجله ها مطرح شده و می شود.  البته شرکت تامپسون علمی همواره گفته است که به خاطر هزینه بر بودن نمایه سازی و چکیده نویسی مجله های علمی قادر به پوشش کل زبان ها و کل مجله های جهان نیست. جوابی که به نظر منطقی می رسد. برای نمونه کتابخانه منطقه ای علوم و فناوری شیراز و جهاد دانشگاهی هر یک پایگاهی برای پوشش مجله های پارسی زبان راه اندازی کرده اند که فقط به مجله های تأیید شده توسط وزارت علوم و وزارت بهداشت اقدام می کنند. جهاد دانشگاهی چکیده مقاله ها و حتی اخیراً متن کامل برخی مجله ها را هم به نمایه خود اضافه کرده است، ولی کتابخانه منطقه ای چکیده ها را اضافه نمی کند. نگاهی به این دو پایگاه نشان می دهد که هر یک مشکلات ویژه خود را دارند.

 شرکت های نمایه سازی و طراحان پایگاه های اطلاعاتی معمولاً معیارهای زیادی در گزینش و نمایه سازی یک مجله در نظر می گیرند. البته اگر بخواهیم عادلانه قضاوت کنیم سطح مجله های نمایه شده توسط شرکت تامسپون یا آی.اس.آی. بالاست و برخی از آنها واقعاً جزو مجله های دسته نخست و منبع اصلی اطلاعات در رشته خود هستند.  بزرگترین مشکلی که بارها خود آی.اس.آی مطرح کرده استفاده از نمایه های استنادی برای ارزیابی و ارتقای سطح پژوهشگران و اساتید است. البته این که باید در مجله های معتبر مقاله چاپ کرد، به خودی خود بد نیست، ولی باید به مجله های در حال رشد هم توجه کرد و در سایر مجله هایی که به هر دلیلی نمایه سازی نمی شوند نیز توجه کرد. برای اندازه گیری هر چیزی به یک خط کش یا یک شاخص برای ارزیابی آن نیاز است، شاخص ارزیابی علمی و سطح تولید علمی کشورها هم مبتنی بر آی.اس.آی. است. مشکل اصلی ما به عنوان یک کشور در حال توسعه این است که مجله های ملی خود را رها کرده، ساماندهی نمی کنیم و سطح علمی و چاپ آنها را ارتقاء نمی دهیم. چگونه انتظار داریم که خارجی ها به مجله های ما توجه کنند، در حالی که بسیاری از مجله های ایرانی هنوز یک وبگاه یا یک صفحه وب مخصوص خود ندارند. خبرگزاری بازتاب خبری را منتشر کرده است با عنوان "انتقاد شديد دكتر داوري از توهم توسعه علمی درکشور!" که اظهارنظرهای زیادی را به دنبال داشته است. در نهایت باز هم سخن گارفیلد که در مقدمه شماره اول مجله علم سنجی منتشر شده است تکرار می کنم: هدف از نمایه های استنادی تسهیل دسترسی به اطلاعات علمی و بازیابی اطلاعات است نه علم سنجی و ارزیابی کشورها، دانشگاه ها و پژوهشگران. همانطور که یوجین گارفیلد بارها گفته است، هنگام استفاده از نمایه های استنادی آی.اس.آی و سایر نمایه ها برای تحلیل استنادی و ارزیابی باید به یک نکته مهم توجه کرد:

  اولین همايش سراسری علم سنجی در علوم پزشکی

محورهای همایش:

- تاریخچه و مبانی نظری در کتاب سنجی، علم سنجی، اطلاع سنجی و وب سنجی

- عوامل موثر بر تولید علم درحوزه علوم پزشکی (محلی، ملی، منطقه ای و بین المللی)

- مشارکت در تولید علم در حوزه علوم پزشکی (محلی، ملی، منطقه ای و بین المللی)

- سنجش تولید علم در حوزه علوم پزشکی ( محلی، ملی، منطقه ای و بین المللی)

- شاخصهای کتاب سنجی، علم سنجی، اطلاع سنجی و وب سنجی

- چالشهای کتاب سنجی، علم سنجی، اطلاع سنجی و وب سنجی در ایران

- پیشرفتهای نوین در کتاب سنجی، علمی سنجی، اطلاع سنجی و وب سنجی

- جایگاه کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی پزشکی در تولید علم

- تاثیر علم سنجی بر فراهم آوری منابع اطلاعاتی پزشکی

- تحلیل استنادی و پیوندی در منابع اطلاعاتی علوم پزشکی

- علم سنجی؛ تولید علم؛ دسترسی آزاد (Open Access)

- علم سنجی؛ بین رشته ای ها؛ چند رشته ای ها

-  قوانین و مدلهای ریاضی در علم سنجی و تولید علمی

توجه: متن کامل این مقاله به صورت دسترسی آزاد روی وب گذاشته شد.

چکیده

ضریب تأثیرگذاری وب، ابزاری برای ارزیابی، رتبه بندی، مقایسه و طبقه بندی وبگاه­های مختلف در سطح حوزه های ملی مانند (ir) و یا برای مقایسه وبگاه ها در سطح بین المللی است. در این نوشته به بررسی سیر تاریخی و تعریف ضریب تأثیرگذاری وب و برخی از مزایا و معایب آن پرداخته خواهد شد. همچنین كاربردهای فراپیوندها و ضریب تاثیرگذاری وب در نمایه سازی وب - نمایه سازی پیوندی - و تفاوت­های روش ضریب تأثیرگذاری وب با ضریب تأثیرگذاری مجله ها نیز به اختصار توضیح داده خواهد شد. به عنوان نمونه وبگاه ۱۵ دانشگاه ایرانی به منظور محاسبه ضریب تأثیرگذاری وب انتخاب شده اند و نتایج نشان می­دهد كه به دلایلی از جمله زبان فارسی و فقدان منابع اطلاعاتی مناسب برای جذب پیوند، دانشگاه های ایرانی نتوانسته اند میزان پیوندی را كه مستحق آن هستند دریافت كنند.

كلید واژه: وب­سنجی، ضریب تأثیرگذاری وب، ضریب تأثیرگذاری مجله ها، نمایه سازی پیوندی، دانشگاه های ایرانی

نوروزی، علیرضا (۱۳۸۳). ضریب تأثیرگذاری وب و سنجش آن در برخی سایت­های دانشگاهی ایران. مطالعات تربیتی و روانشناسی، ۵(۲): ۱۰۵-۱۱۹.

Noruzi, Alireza (2004). The Web Impact Factor: A Survey of Some Iranian University Web Sites. Studies in Education & Psychology, 5(2): 105-119.

آثار هنری (تابلوهای نقاشی برای نمونه) و موسیقایی (آهنگ­ها و آوازها) زمانی زیبا هستند که همیشه ماندگار باشند و نگاه کردن و یا گوش فرا دادن به آنها هیچگاه تکراری و یکنواخت نباشد یعنی بعد از مدت زیادی باز هم دوست داشت به آنها گوش فرا داد و در ذهن به عنوان آثار موسیقایی جذاب ماندگار باشند: مانند: الهه ناز بنان یا آواز ربنا است که استاد بزرگ محمدرضا شجریان می­خواند و تنها اثری است که ایشان رسماً اجازه داده است که صدا و سیمای ایران پخش کند. بعد از سال­ها آن را گوش می­کنید و می­بیند که هنوز هم تازه است و جذابیت ویژه­ای دارد. کتاب شناختی از دانش­شناسی اثر دکتر هوشنگ ابرامی از جمله آثار به اصطلاح کلاسیک است که در حوزه کتابداری و دانش­شناسی ایران ماندگار است. البته باید توجه داشت که همه آثار یک نویسنده ماندگار نخواهند بود؛ برای نمونه، همه آثار شکسپیر به یک اندازه نامدار نیستند. اما براستی یک اثر چگونه ماندگار می شود؟

موسسه اطلاعات علمی آمریکا طرح جدیدی موسوم به شاخص­های اساسی علوم راه­اندازی کرده است که بر اساس آن به رتبه­بندی و ارزیابی آثار علمی کشورهای مختلف جهان بر اساس تعداد مقاله­های منتشر شده و تعداد استنادهای دریافتی به مقاله­های هر کشور می­پردازد. بر اساس داده های گردآوری شده از پایگاه پیش­گفته در تاریخ ۳ فروردین ۱۳۸۵، از لحاظ تعداد مقاله­های منتشر شده در پایگاه نمایه­های استنادی (در فاصله زمانی۱ ژانویه ۱۹۹۵ تا ۳۱ دسامبر ۲۰۰۵)، ایران با ۱۹۲۳۶ مقاله در جایگاه ۴۴ در جهان قرار داشت. البته به لحاظ تعداد استنادهای دریافتی به مقاله­های علمی با ۵۵۰۸۶ استناد، ایران در جایگاه ۵۰ در جهان قرار داشت. در همان تاریخ مصر در جایگاه ۴۰ جهان قرار داشت و ۷۶۰۰ مقاله بیشتر از ایران داشت.  

اما بر اساس آخرین آمار برگرفته شده از همان پایگاه، از لحاظ تعداد مقاله­های منتشر شده در پایگاه نمایه­های استنادی (در فاصله زمانی ۱ ژانویه ۱۹۹۷ تا ۳۰ آوریل ۲۰۰۷ )، ایران با ۲۶۴۹۳ مقاله در جایگاه ۴۱ در جهان قرار دارد. البته به لحاظ تعداد استنادهای دریافتی به مقاله­های علمی با ۸۱۱۵۳ استناد، ایران در جایگاه ۴۸ در جهان قرار دارد و این داده­ها نشان­دهنده افزایش میزان مقاله های علمی ایران و میزان استناد به آثار ایرانی است. در عین حال فاصله میزان تولید علمی ایران با مصر بسیار کمتر شده است به طوری که مصر اکنون فقط ۲۵۳ مقاله از ایران بیشتر دارد. بنابراین در فاصله زمانی اندکی می­توان از سد مصر هم گذشت به شرطی که پژوهشگران ایرانی و دولت ایران توجه بیشتری به پژوهش و دانش نمایند. مقایسه این آمارها نشان­دهنده این است که در سال­های اخیر میزان توجه به انتشار مقاله در مجله­های خارجی بیشتر شده و هر چه از زمان جنگ خانمان سوز عراق با پشتیبانی دولت­های سلطه­جوی غرب می­گذرد میزان تولید علمی ایران بیشتر و سطح علمی ایران بهتر شده است.

 رتبه بندی حوزه های علمی مختلف بر اساس میزان مقاله ها