تا همین اواخر اصطلاح مشاوره، اصطلاحی بود که بسیار کم در حوزه علم اطلاعات و اطلاع‏رسانی به‏کار می‏رفت؛ اما در سال‏های اخیر، مشاوره موقعیت خاصی در برنامه‏های این رشته پیدا کرده و امروزه مشاوره به صورت واژه‏ای بنیادی در این رشته درآمده است.

از دهه 1990 میلادی به بعد، حضور گسترده اینترنت و وب در موفقیت و پیشرفت سازمان‏ها و شرکت‏ها، نیاز به حضور فعال در محیط رقابتی اینترنت، و لزوم دسترسی به اطلاعات مناسب و اشاعه اطلاعات مناسب، زمینه ارائه نوع دیگری از خدمات مشاوره‏ای را فراهم کرده است که در این‏جا '''مشاوره اطلاعاتی''' نامیده شده است. تعاریف متعددی می‏توان برای مشاوره اطلاعاتی ارائه کرد: مشاوره اطلاعاتی یعنی مشورت کردن، و طرح مسائل و مشکلات نزد کسی که اطلاعات، دانش و علم او در یک یا چند حوزه بالاست.

مشاوره اطلاعاتی یعنی پیوند عقل‏های سلیم با عقل خود و تشریک در عقل عقلاء و بهره جستن از فکر و اندیشه دیگران به منظور دستیابی به توانمندی‏ها و دیدگاه‏های آنان و استفاده از استعداد و توانمندی عقلی و فکری دیگران برای حل مسائل و مشکلات.

مشاوره اطلاعاتی یعنی مشارکت دادن در جستن اطلاعات، توانایی‏ها و تجارب در مورد یا موارد خاص و کمک کردن به مراجع (فرد، سازمان یا شرکت) تا بتواند مشکلات خود را حل کند و در راه رسیدن به هدف‏هایش موفق باشد. بنابراین، مشاور اطلاعاتی کسی است که آموزش دیده و با مشکلات، نگرانی‏ها، تضادها، اضطراب و مسائل تصمیم‏گیری افراد آشناست و اصول، روش‏ها و فنون را می‏داند و می‏تواند برای حل مشکلات به افراد کمک کند.

مشاوره اطلاعاتی فرایندی است که در آن فردی متخصص نقش دائمی یا موقت مشاور را بپذیرد، وقت و توجه خود را صرف مراجع (فرد، سازمان یا شرکت) کند و به این طریق به مراجع فرصتی دهد تا در جهت جست‏وجو و کشف راه‏حل‏های مناسب به صورتی مدبرانه‏تر بکوشد. در واقع، مشاور فضایی ایمن و آسوده برای تحقق این امر ایجاد می‏کند. مشاور اطلاعاتی متعهد، تلاش می‏کند تا به مراجع کمک کند که به آن دسته از هدف‏ها، اعمال و فعالیت‏هایی بپردازد که بتواند به حل مشکلات و مسائل او منجر شوند. مشاوره اطلاعاتی یکی از تخصص‏ها و حرفه‏های یاوری است که کار آن کمک به مراجع برای تصمیم‏گیری بهتر است. به بیان دیگر، مشاوره اطلاعاتی فرایندی مبتنی بر یک رابطه یاورانه تخصصی است که طی آن مشاور کارآمد با استفاده از دانش و مهارت‏های ویژه خود امکان رشد، حل مشکل، و تغییر مراجع یا مراجعان خود را فراهم می‏کند(نوروزی و ولایتی، 1388، ص.40-41).

هدف آنی مشاوره اطلاعاتی، هدایت و کمک کردن به سازمان یا شرکت در حل مشکلات سازمانی و اقتصادی است و باعث جلوگیری از اتلاف سرمایه مادی و معنوی سازمان یا شرکت در راهی ناشناخته می‌شود. در هدایت و راهنمایی یک سازمان یا فرد، مشاور اطلاعاتی با توجه به اوضاع و احوال سازمان، جامعه، ویژگی‏های سازمان، به کمک و یاری آن می‏پردازد. در واقع، این مرحله پیشگیری و علاج واقعه پیش از وقوع است و با آشنا کردن مدیر سازمان نسبت به فرصت‏ها و موقعیت‏های مناسب، موارد موفقیت یا عدم موفقیت را برایش روشن می‏سازند و باعث جلوگیری از اتلاف زمان، انرژی و سرمایه مادی و معنوی سازمان یا شرکت می‏شود. هدف غایی و نهایی مشاوره اطلاعاتی آن است که مدیر سازمان یا شرکت بتواند با بینش صحیح به حل مسائل و مشکلات سازمان بپردازد و در مراحل مختلفِ حیات سازمان و پیشامدهای آن، تصمیم‏های عاقلانه و هوشیارانه‏ای بگیرد، هدف‏های با ارزشی برای سازمان انتخاب کند و در راه رسیدن به آن‏ها استقامت نشان دهد. در واقع، هدف غایی مشاوره اطلاعاتی، خودرهبری است. مشاوره آنی و نزدیک شرط لازم و مکمل مشاوره غایی و خودرهبری است. به این ترتیب هدف از مشاوره اطلاعاتی در کوتاه‏مدت کمک به مراجعان در استفاده بهینه از منابع مادی، معنوی و موفقیت در شغل و حرفه خود است؛ اما هدف نهایی مشاوره اطلاعاتی، کمک به مراجعان است تا در بلندمدت بتوانند به‏درستی تصمیم‏گیری نمایند و مدیریت رفتار حرفه‏ای خود را به عهده بگیرند. به عبارتی، هدف نهایی، ارتقای سطح مدیریت رفتاری و حرفه‏ای مراجعان است (نوروزی و ولایتی، 1388، ص.49-50).

 منبع

نوروزی، علیرضا، و ولایتی، خالید (1388). مشاوره اطلاعاتی: اصول، روش‏ها و فنون. تهران: چاپار.

مدخل ویکی‏پدیا نیز برای آن ساخته شد: