کارآفرینی در کتابداری و اطلاع رسانی
کارآفرینی چیست؟
کارآفرینی عمل کارآفرین بودن است. این کلمه از اصطلاح فرانسوی Entreprenureمشتق شده است که به معنای قبول مسؤولیت، تعقیب فرصتها، تأمین نیازها و خواستهها از طریق نوآوری و راهاندازی یک کسب و کار تجاری است. به طور کلی کارآفرینی فرایند خلق شغل یا کاری جدید از طریق اختصاص زمان و تلاش لازم و کافی، در نظر گرفتن ریسکهای مالی، روانی و اجتماعی و رسیدن به رضایت فردی، مالی و استقلال است.
کارآفرینی:
1. اول اینکه به طور کلی فرایند خلق چیزی یا کاری است (هر چیز ارزشمند و جدید)
2. دوم اینکه کارآفرینی فرایندی است که مستلزم صرف زمان و تلاش کافی است.
3. سوم اینکه کارآفرینی دارای ریسکهای اجتنابناپذیر است.
4. چهارم اینکه آنچه که به عنوان پاداش در فعالیتهای کارآفرینانه وجود دارد، رسیدن به استقلال مالی و کسب درآمد و همچنین رضایت خاطری است که فرد کارآفرین بعد از انجام کار، کسب خواهد نمود.
o کارآفرینی اعتماد به نفس و خلق ارزشهای نو است.
o کارآفرینی ریسکپذیری و خودباوری است.
o کارآفرینی قدرت شناخت فرصتها و استفاده صحیح از آنهاست.
o کارآفرینی پشتکار است.
o کارآفرینی استفاده از منابع در تولید کالا یا خدمات است.
o کارآفرینی بهرهوری، اثربخشی، و کارآیی است.
o کارآفرینی ارتباط مؤثر است.
o کارآفرینی یک کارکرد جمعی است.
o کارآفرینی تنوع همیشگی است.
o کارآفرینی منبع پایانناپذیر رشد و توسعه است.
o کارآفرینی یک انگیزه قوی برای همیشه اول بودن است.
o کارآفرینی یک فلسفه زندگی برای افرادی است که همیشه میخواهند موفق باشند.
کارآفرین بودن به معنای درهم آمیختن ویژگیهای شخصی، ابزار مالی و منابع موجود در محیط کار است.
کارآفرین کسی است که متعهد میشود مخاطره های یک فعالیت اقتصادی را سازماندهی، اداره و تقبل نماید.
کارآفرین هدایتکننده است و باید در اجرای اکثر فعالیتهای خود از صفت رهبری برخوردار باشد. او به طرزی حساب شده ریسک میکند و از دست زدن به کارهای بزرگ و کمخطر لذت میبرد، ولی هیچگاه بیگدار به آب نمیزند.
فرد کارآفرین اگرچه هدفش ترقی و پیشرفت است، همواره آمادة پذیرش خطر و شکست است. کارآفرینی اغلب خارج از چارچوب قواعد بوروکراسی به انجام میرسد. برای مثال، کارتهای اعتباری را اولین بار بانکها ابداع نکردند، یا دستگاه زیراکس را شرکتهای بزرگ تجهیزات اداری به وجود نیاوردند. بلکه این نوآوریها مصداق عمل کارآفرینانی است که اندیشهای جدید را به چنگ آورده،آن را بسط داده و با مساعی خستگیناپذیر خود تحقق موفقیتآمیز آن را به پیش بردهاند.
نوآوریهای کارآفرین اغلب در یکی از پنج زمینة زیر تحقق مییابد:
o معرفی محصول یا خدمت جدید به طوری که ارتقا در کیفیت محصول یا خدمت موجود تلقی شود.
o ارائه روش جدیدی که بازدهی (کارآیی و اثربخشی) را افزایش دهد.
o گشایش بازار جدید در قلمرو تازه یا دستیابی به منبع جدید،
o فراهم آوردن مواد جدید، محصولات نیمه ساخته یا مواد جایگزین، و در نهایت
o ایجاد سازمان جدید.
کارآفرینی عبارت است از اینکه من بتوانم ایده و طرحی را که در ذهن دارم، هرچند ممکن است اطلاعات خیلی دقیق و زیادی درباره آن نداشته باشم، احتمال موفقیت کمی را هم داشته باشم، راه رسیدن هم خیلی هموار نباشد، امکانات کافی را هم در اختیار نداشته باشم انجام دهم. چرا که میدانم که میتوانم، از حداقلها به درستی استفاده کنم و با ناملایمات بجنگم، از دیگران یاری بطلبم و با پشتکار موفق شوم.
تعریف کارآفرینی در کتابداری و اطلاع رسانی
کارآفرینی در کتابداری و اطلاع رسانی یعنی فرایندی که در طی آن یک متخصص کتابداری و اطلاع رسانی با ایده های نو، خلاق و شناسایی فرصت های جدید و نوآور رشد یابنده، به تولید کالا یا خدمت مبادرت ورزد. آگاهی از بازار، محیط، جامعه و نیازهای مشتریان و دارا بودن نگرش کارآفرین، یک متخصص کتابداری و اطلاع رسانی را در آفرینش و یا یافتن فرصت و پرداختن به آن یاری می دهد. بنابراین، یک متخصص کتابداری و اطلاع رسانیِ کارآفرین یک طرح اقتصادی، تجاری یا خدماتی را تدوین می کند که در آن مسائلی مانند بازار خدمات یا محصول، مسائل قانونی و حقوقی شرکت، تأمین سرمایهی راه اندازی و توسعه، سازماندهی و مدیریت کسب و کار را بررسی می نماید.
کارآفرین
کارآفرین بودن، یعنی توانا بودن در کشف و ارزیابی فرصتها، جمعآوری منابع لازم و عمل کردن به گونهای که از فرصت بهرهبرداری شود.
کارآفرین فردی است که ریسک های احتمالی را میپذیرد و کار جدیدی را آغاز میکند.
کارآفرین، فردی است که با صرف زمان و انرژی لازم، منابع، نیروی کار، مواد اولیه و سایر داراییها را به گونهای هماهنگ میسازد که ارزش آنها و یا محصولات حاصل از آنها نسبت به حالت اولیهاش افزایش یابد (ایجاد ارزش افزوده کند). کارآفرینان با مهارتی که در تشخیص فرصتها و موقعیتها و ایجاد حرکت در جهت توسعهی این موقعیتها دارند، پیشگامان حقیقی تغییر در اقتصاد و تحولات اجتماعی محسوب میشوند.
کارآفرینی نوعی خوداشتغالی است. بر این اساس نمایهسازی (به ویژه نمایهسازی کتاب و صفحهآرایی کتاب) یک حرفه خوداشتغالی و نوعی کارآفرینی است. میزان موفقیت نمایهسازِ کارآفرین بستگی به علاقه و انگیزه؛ تخصص و مهارتهای فنی در نمایهسازی؛ آشنایی با اصول و فرایند چاپ و نشر؛ داشتن سواد اطلاعاتی، سواد رایانه ای و سواد ارتباطی؛ و مدیریت (بازاریابی، تصمیم گیری، مدیریت امور مالی، حسابداری، کنترل، و ...) دارد. انگیزه اولیه نمایه سازانِ کارآفرین برای شروع فعالیت اقتصادی، مستقل بودن است. برای کارآفرینی بایستی یک سری ویژگی ها را فراگرفت که عبارتند از:
o داشتن روحیه کارآفرینی؛
o داشتن روحیه همکاری و کار گروهی؛
o مرتبط کردن مهارت ها و آموخته ها با نیاز سازمانها و شرکتها؛
o تشویق ایجاد شرکتهای کوچک نمایهسازی و خدمات اطلاعاتی؛ و
o گسترش تخصصهای حرفهای (صفحهآرایی، نمایهسازی، چکیدهنویسی و ...)؛
o فراگیری مهارتهای ارتباط انسانی و رهبری؛ و غیره.
ویژگی های روانشناختی، مدیریتی و اقتصادی یک متخصص کتابداری و اطلاعرسانی کارآفرین:
کارآفرین کسی است که منابع، نیروی کار، مواد، و سایر داراییها را با هم ترکیب میکند تا ارزش آنها را نسبت به قبل بیشتر نماید. بر این اساس ویژگیهای فرد کارآفرین عبارتند از:
استفاده ازامکانات و نیروهای محیطی
o استفاده از نیروهای خود
o استقلال در تصمیمگیری
o اعتماد به نفس
o اقتصادی بودن
o ایجاد ارزش های نو
o بازارسنجی، بازارگردی، بازارشناسی و شناخت نیازهای بازار
o بهتر بودن
o ترکیبی بودن
o توانا در برخورد با مردم و دارای روابط اجتماعی خوب
o تولیدی بودن
o خطرپذیر بودن
o خلاق و نوآورانه بودن
o خوشبین بودن
o داوطلبانه بودن
o دوراندیش بودن
o رهبری و اداره
o الزامآور بودن
o سازماندهی
o شجاعت و پشتکار داشتن
o عملگرا بودن
o فرصتشناسی (شکارچی فرصتها)
o مسؤولیتپذیری (مسؤول و پاسخگو بودن)
o واکنش مثبت در برابر چالشها
o واکنش نسبت به رفتار دیگران
راه اندازی کسب و کار کارآفرینانه و فرایندهای آن
o خودارزیابی و کسب آمادگی
o شناسایی و ارزیابی فرصت
o نوآوری و ایده یابی
o تدوین طرح تجاری
o تامین منابع مورد نیاز
o تاسیس و راه اندازی کسب و کار
o اداره بنگاه و تثبیت آن
کارآفرینی در کتابداری مستلزم در گرو پیمودن راههای زیر است:
o شناخت عوامل مساعد و بازدارنده کارآفرینی و راههای عملی رفع موانع.
o شناخت بهتر فرصتهای کارآفرینی و سیاستگذاری برای استفاده از فرصتهای مذکور.
o ترغیب دانشآموختگان مستعد گروههای کتابداری به فعالیتهای کارآفرینی.
o توسعه کسب و کارهای کوچک در جهت ایجاد اشتغال مولد.
o پرورش گروهی از جوانان مستعد کارآفرین.
چالش های آموزش کارآفرینی در کتابداری
آموزش کارآفرینی در کتابداری، هماکنون با چالشهای متعددی مواجه شده است که برخی از این چالشها عبارتند از:
o چالش در محتوا و شیوههای آموزش کتابداری
o چالش در اثربخشی روشهای آموزشی و چالش در پذیرش آموزش کارآفرینی در دانشگاهها نسبت به کسب و کار
o چالش در کیفیت کار مدرسان کارآفرینی
o چالش در نیازهای یادگیری (آموزش ضمن خدمت) کتابداران کارآفرینی که در حال کار هستند، متناسب با دوره زندگی کسب و کاری که هم اکنون در آن به سر می برند.
راهکارهای کارآفرینی و خوداشتغالی در کتابداری
چرا کتابداری و کتابداران نتوانسته اند، به اندازه کافی کارآفرینی نمایند؟ از برخی از دلایل آن ممکن است ناشی از عدم انطباق آموزش های کتابداری با نیاز جامعه؛ آموزش های غیرعملی؛ دروس غیرمفید؛ و غیره یافت. فارغ التحصیلان یک رشته زمانی در جامعه موفق می شوند که بتوانند برای خود کارآفرینی نمایند. به نظر من دو حوزهای که کتابداران می توانند برای خود کارآفرینی نمایند، «صفحه آرایی کتاب» و «نمایه سازی» به ویژه نمایه سازی کتاب و دایره المعارف و غیره است.
o تدوین کتابشناسی های تخصصی برای شرکت ها و سازمان ها
o صفحه آرایی کتاب، و نظارت فنی بر چاپ و نشر برای ناشران
o نمایه سازی کتاب برای ناشران
o نمایه سازی روزنامه های محلی
o نمایه سازی عکس و سایر مدارک برای سازمان ها و شرکت ها
o نمایه سازی مجله های علمی
o نمایه سازی مجله های عمومی
o مشاور اطلاعاتی مجله ها
o مشاوره اطلاعاتی به سازمان ها و شرکت ها
Knowledge has always been the source of scientific and economic development