مشاوره اطلاعاتی

ترجمه یا برگردان  همزمان یک مقاله به دو زبان ملی و بین المللی سودمند است

اگر نویسنده ای ایرانی بتواند نوشته خود را به هر دو زبان پارسی و انگلیسی بنویسید؛ کار او ارزشمند است و هیچ عمل خلافی مرتکب نشده است. ولی این کار زمان بر است و گاهی دو مقاله صرفاً ترجمه نیستند بلکه نویسنده ناچار است به دو زبان مختلف مقاله را بنویسید و ساختار و ادبیات مقاله کلاً عوض می شود.  

نویسنده می تواند در یادداشت های یکی از دو مقاله بنویسد: «این مقاله پیشتر به زبان ... در مجله .... منتشر شده است». اگر نویسندگان فرصت چنین کاری ندارند، حداقل می توانند خلاصه تمام نما یا برگردان آزاد مقاله خود را به زبان پارسی هم منتشر کنند و به پیشرفت ادبیات رشته خود (توسعه زبان و واژگان فنی و ...) کمک کنند. این کار باعث می شود که در ادبیات بومی و ملی نیز حرف برای گفتن داشته باشند و جزو صاحب نظران حوزه مطرح شوند.

برخی نویسندگان برای اینکه به قولی شو (نمایش) بدهند و از دانشگاه یا مرکز پژوهشی خود اعتبار و گرنت و تشویقی مالی دریافت کنند ترجیح می دهند که فقط به زبان انگلیسی بنویسند که موضوع بحث ما نیستند و نمی توان نیت نویسندگان را از روی نوشته هایشان حدس زد. برخی دیگر از نویسندگان استدلال می کنند که وقت ندارند که مقاله را به دو زبان منتشر کنند. 

نویسنده آزاد است و آزادی آکادمیک دارد. هیچ نهاد، سازمان یا شخصی نویسندگان را مجبور به نوشتن به زبان ملی (زبان پارسی) یا بین المللی (انگلیسی) نمی کند؛ هرچند با آیین نامه های ارتقاء و ترفیع، نویسندگان دانشگاهی را به سمت مقاله علمی پژوهشی و مجله آی.اس.آی سوق می دهند. ولی با تمام این آیین نامه ها باز هم نویسندگان آزادی علمی دارند و در هر حوزه ای که دلشان بخواهد می نویسند و در هر وبگاه یا مجله ای که دوست دارند مقاله می نویسند اعم از وبلاگ، مجله علمی ترویجی یا ...

نوشتن به زبان ملی و بومی و پرداختن به مشکلات و مسائل پژوهشی بومی برای کشور خود سودمندتر است؛ ولی برخی نویسندگان نگاه جهان شمول دارند و می خواهند در سطح بین المللی هم فعال باشند. اما نوشتن به زبان ملی و بومی منافاتی با نوشتن مقاله به زبان انگلیسی ندارد.  فکر می کنم که اگر نویسنده ای ایرانی فقط به زبان انگلیسی مقاله بنویسد، خیلی زود از چرخه علمی و ادبیات رشته خود کنار گذاشته می شود؛ زیرا مقاله ها طول عمر کوتاهی دارند و درصد زیادی از افراد بومی سراغ مجله های خارجی نمی روند. بنابراین برای اینکه یک پژوهشگر در سطح ملی و در حوزه خودش نیز شناخته شده باشد لازم است که مباحث نظری، بنیادی، و عملی را به زبان ملی و بومی خود نیز بنویسید. قبلاً یادداشتی با عنوان « تولید علمی به زبان پارسی یا انگلیسی » نوشته بودم و عرض شد: «نوشتن به زبان انگلیسی هیچ تضمینی نمی‏کند که یک اثر در سطح بین‏المللی به رسیمت شناخته شود و تاثیرگذار باشد؛ بلکه اثر باید حاوی اندیشه و نظریه جدیدی باشد». بسیاری از مطالعات موردی و بومی و محلی اگر به زبان انگلیسی برگردانده شوند در هیچ مجله خارجی امکان چاپ نمی یابند؛ مگر مطالعه ای موردی باشد که نگاه جهان شمول داشته باشد. اگر آثاری که توسط نویسندگان ایرانی به زبان انگلیسی منتشر شده اند تحلیل استنادی شوند و خوداستنادی ها حذف گردند، شاید بتوان به نتیجه جالبی دست یافت که آثار انگلیسی ایرانی چقدر در سطح بین المللی تاثیر علمی و پژوهشی و آموزشی داشته اند؟ ولی این بهانه ای برای کسانی که قدرت نوشتن به زبان انگلیسی ندارند نمی شود که کل آثار انگلیسی ایرانیان را بی اهمیت جلوه دهند. قابل ذکر است که ضریب تاثیر پژوهشی و آموزشی آثار علمی  را فقط با استناد نمی توان سنجید و شاخص های مختلفی را باید در نظر گرفت.

طرح های پژوهشی چون از بودجه عمومی و بیت المال هزینه می کنند لازم است که در مورد مسائل پژوهشی ملی باشند. بقیه آثار مانند کتاب و مقاله و ... را نمی توان به راحتی محدود کرد.