در یکی از یادداشت های پیشین با عنوان دانش شناسی: از داده تا دانش به بحث بررسی عناصر اصلی تشکیل دهنده دانش پرداخته شد. شئیم زینس (Chaim Zins) نویسنده اسرائیلی یکی از افرادی است که طی دو سال اخیر به بحث تغییر نام رشته "اطلاع رسانی" یا "اطلاع شناسی" به "دانش شناسی" پرداخته است. بحثی که سی سال پیش توسط دکتر هوشنگ ابرامی (Hooshang Ebrami) در کتابداری ایران مطرح شد اما به دلیل ارائه آثار به زبان پارسی این ایده به عرصه بین المللی راه پیدا نکرد. زینس میزگردی با 57 استاد کتابداری و اطلاع رسانی از 16 کشور مختلف برگزار کرده بود و از اساتید خواسته بود که (Information Science) "اطلاع شناسی" را تعریف نمایند. نتیجه این بحث به همراه تعاریف ارائه شده در مقاله ای جالب با عنوان زیر در مجله انجمن علوم اطلاع رسانی آمریکا منتشر شده است (زینس، ۲۰۰۷).

Conceptions of Information Science

اگر پژوهشگری ایرانی مقاله های زینس را مطالعه و بعد کتاب پروفسور حرّی "مروری بر اطلاعات و اطلاع رسانی" بخش های مربوط به داده، اطلاعات و دانش و مقاله هایی که دکتر ابرامی در مورد "دانش شناسی" نوشته است را مطالعه نماید، می تواند مقاله خوبی درباره دانش شناسی بنویسد. شاید هم خودم بعد از دفاع پایان نامه دکترا این کار را بکنم.

زینس در این مقاله و در مقاله دیگری که در سال ۲۰۰۶ در مجله دکومانتاسیون منتشر شد، معتقد است که نام "اطلاع­شناسی" یا آنچه که به صورت غلط مصطلح در ادبیات کتابداری ایران به عنوان "اطلاع رسانی" رواج پیدا کرده است، مشکل ساز است. سه رکن اصلی "اطلاع شناسی" عبارتند از:

- "داده" (Data) ماده خام "اطلاعات" (Information)

          - "اطلاعات" ماده خام "دانش" (Knowledge)

          - "دانش" که در رأس هرم قرار دارد.

"داده" => "اطلاعات" => "دانش"

همانطور که در یادداشت پیشین در این مورد بحث شد، علم "اطلاع شناسی" با هر سه عنصر سرو کار دارد. بنابراین، پیشنهاد می شود که "دانش شناسی" نامگذاری شود. قابل ذکر است که  "دانش شناسی" می تواند به بحث و بررسی پیرامون  "دانش" و عناصر سازنده آن یعنی "داده" و "اطلاعات" بپردازد. اما علم "اطلاع شناسی" نمی تواند به مطالعه و پژوهش پیرامون "دانش" بپردازد؛ زیرا "دانش" در رده بالایی قرار دارد.

زینس (۲۰۰۷) همانگونه که در صفحه ۳۴۴ مقاله خود می نویسد، پرسشی از اساتید مدعو می پرسد و می گوید که من پیشنهاد می کنم که رشته "اطلاع شناسی" به "دانش شناسی" تغییر داده شود. آیا شما با تغییر نام رشته "اطلاع شناسی" به "دانش شناسی" موافق هستید؟ لطفاً تشریح نمایید. این پرسشی است که ما کتابداران ایرانی نیز می توانیم از خود داشته باشیم و شما خواننده گرامی هم می توانید نظرات خود را مطرح نمایید.   

دانش شناسی

دانش شناسی علمی است که به مطالعه اجزای تشکیل دهنده دانش (داده، اطلاعات و دانش) می پردازد. دانش شناسی به مطالعه کارکردها، ساختار و عناصر دخیل در فرایند تولید داده به اطلاعات و سپس به دانش می پردازد. به دیگر سخن، دانش شناسی به بحث تولید، گردآوری، سازماندهی، رده بندی، ذخیره، بازیابی، اشاعه، تحلیل، تفسیر، ارزیابی، حفاظت، سودمندی و استفاده از داده، اطلاعات و دانش در هر قالب و فرمی (اعم از کتاب، مقاله مجله، مقاله کنفرانس، مقاله الکترونیکی، صفحه وب و غیره) می پردازد. در واقع، بسیاری از حوزه های فرعی در رشته کتابداری و اطلاع رسانی (علم سنجی، اطلاع سنجی، وب سنجی، نشر، چاپ و غیره) زیرگروه مقوله گسترده تری به نام دانش (علم) هستند. به همین دلیل اگر عنوان رشته دانش شناسی باشد خیلی جامع تر خواهد بود. اگر در تعاریف ارائه شده در مورد "اطلاع شناسی" یا "اطلاع رسانی" به جای کلمه اطلاعات، کلمه دانش گذاشته شود خواهیم دید که جمله بندی و تعریف ارائه شده  در نود درصد موارد صادق است.